Giới thiệu cậy thạch đen

  • admin
  • Tagged , , , , , ,
  • Tháng Tám 29, 2014
  • Cây Thạch đen còn gọi là cây xương sáo hay lương phấn thảo, có tên khoa học là Mesona Chinensis Benth. Đây là cây thân thảo, cao 40-60 cm, thân 4 cạnh, phân nhánh nhiều, tỏa ra trên mặt đất giống như cây bạc hà.

    Lá mọc đối, dày, màu xanh nhạt, hình trứng, mép có răng. Hoa mọc thành cụm dày đặc ở đầu cành, ra hoa vào cuối thu, đầu đông. Thạch đen không chỉ là thứ giải khát thông thường mà còn là một tân dược. Lá của nó có vị ngọt, tính mát, có tác dụng giải nhiệt, giúp hạ huyết áp, trị cảm mạo, đau khớp. Thạch đen chỉ được nhân giống bằng vô tính, nguồn giống chủ yếu là bằng gốc thân của vụ trước. Cây ưa đất dốc nhẹ, đất ven suối ẩm thuộc loại đất thịt pha cát màu xám hoặc xám vàng, không lẫn đá. Đầu tư trồng Thạch đen không lớn, dễ chăm sóc, có thể trồng trên rẫy hoặc dưới ruộng, dễ bảo quản, có thể để được 2 đến 3 năm. Người dân thường chế biến Thạch ăn bằng cách rửa sạch cành lá thạch khô, cho vào nồi nấu nhừ, bắc ra để nguội, vắt bỏ bã, đổ nước vào túi vải sạch, vắt lọc lấy nước, rồi đổ bột gạo vào quấy đều trên bếp lửa. Khi nào dung dịch đặc quánh lại, bắc ra đổ vào chậu, để nguội là có thạch ăn.

    Cây Thạch đen có nguồn gốc từ Nam Trung Quốc nhưng được nhập vào Việt Nam từ rất lâu đời và được trồng nhiều ở một số tỉnh như Cao Bằng, Lạng Sơn, Lâm Đồng, Đồng Tháp… Riêng huyện Thạch An – Cao Bằng, hiện có gần 200 ha, năng suất trung bình đạt 7-9 tấn cây thạch khô/ha, phấn đấu đến năm 2010, diện tích trồng cây Thạch đen toàn tỉnh đạt 500-600 ha. Kết quả điều tra tại huyện Thạch An cho thấy, trồng cây Thạch đen có hiệu quả kinh tế cao hơn các loại cây công nghiệp khác, có khả năng thích nghi và phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của địa phương. Trong mấy năm gần đây, bà con các dân tộc Tày, Nùng, Dao tại một số huyện trong tỉnh xem Thạch đen là cây xóa đói giảm nghèo, với thu nhập từ 10 đến 20 triệu đồng/năm. Tuy nhiên, Thạch đen chủ yếu được xuất khẩu thô theo đường tiểu ngạch sang Trung Quốc nên giá cả không ổn định, chưa khai thác được hết giá trị của loại cây này.

    Với mục tiêu biến cây Thạch đen thành sản phẩm hàng hóa có sản lượng lớn, chất lượng cao đáp ứng yêu cầu thị trường, từ nguồn kinh phí sự nghiệp KH&CN, Trung tâm Chuyển giao công nghệ và tư vấn đầu tư (Viện Cơ điện nông nghiệp và công nghệ sau thu hoạch) đã triển khai đề tài “Nghiên cứu công nghệ sản xuất một số sản phẩm từ cây Thạch đen Cao Bằng thành hàng hóa”. Kết quả đề tài đã xác định được tính chất dược lý sơ bộ của Thạch đen, ngoài tính mát, tính giải nhiệt, Thạch đen Cao Bằng còn có tác dụng chống lão hóa và giảm cholesterol trong máu. Xây dựng hoàn thiện được các quy trình công nghệ: Sản xuất Thạch đen tươi từ dịch chiết cây Thạch đen; sản xuất bột thạch đen bán thành phẩm; sản xuất Thạch đen đóng hộp/vỉ từ dịch chiết Thạch đen và bột thạch đen bán thành phẩm; sản xuất bột thạch đen ăn liền từ bột Thạch đen bán thành phẩm. Một số nước như Trung Quốc, Thái Lan, Malaisia … đã sử dụng thạch để chế biến các sản phẩm thạch đóng hộp/vỉ như thạch dừa, thạch rau câu, chè ăn liền… Do đặc thù dễ chế biến thành các dạng sản phẩm với mùi vị khác nhau do pha trộn với các loại hương liệu, dễ sử dụng nên các dạng sản phẩm thạch đã và đang thu hút sự quan tâm của người tiêu dùng.

    Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ là cơ sở để tỉnh xem xét, xây dựng cơ sở chế biến thạch đen tại tỉnh nhằm phát huy thế mạnh cây đặc sản, tạo ra sản phẩm mới cho địa phương, thúc đẩy ngành công nghiệp chế biến phát triển, nâng cao thu nhập cho người dân, góp phần chuyển dịch cơ cấu cây trồng trên địa bàn, đồng thời mở rộng mô hình ra các địa phương khác trên toàn tỉnh. Nếu giá thạch đen ổn định, đây sẽ là cây xóa đói giảm nghèo cho đồng bào vùng sâu, vùng xa trên địa bàn tỉnh.

    Hoàng Thị Hà

    (Sở KH&CN Cao Bằng)

    Trả lời

    Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *